?

Registercontrole: een onrechtvaardig fenomeen

BP3.jpg
Duizenden boetes worden jaarlijks verstuurd vanwege het vermeend ‘niet afsluiten of in stand houden van de vereiste verzekering’. Het gaat om een forse boete van €400,00 (feitcode A915). De overtreding wordt opgespoord via een ‘registercontrole’. In deze blog bespreek ik dit onrechtvaardige fenomeen.

Van strafrecht naar Wet Mulder
Vroeger, toen alles beter was, werd de boete voor het niet nakomen van de verzekeringsplicht afgedaan langs het strafrecht. Maar het strafrecht geeft de burger natuurlijk veel te veel waarborgen en rechten. En rechtsbescherming is te kostbaar. Dus bedacht men: laten wet het overhevelen naar het bestuursrecht (de Wet Mulder). Een bijkomend voordeel: in het strafrecht kent men begrippen als 'opzet' en 'schuld' of de onschuldpresumptie (u wordt voor onschuldig gehouden tot uw schuld wettig en overtuigend is bewezen). Dit is onder de Wet Mulder anders. Daar kent men een kentekenaansprakelijkheid: de enkele gedraging is voldoende voor het opleggen van een boete, 'opzet' of 'schuld' spelen een ondergeschikte rol. Van de ondschuldpresumptie is weinig overgebleven, want een geautomatiseerd proces-verbaal is al voldoende om 'schuld' vast te stellen.

Daarom heeft de wetgever het huidige art. 30 van de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen (de 'Wam') ondergebracht bij de Wet Mulder. Waar u eerst een goed ingelezen strafrechter tegenover u had, krijgt u nu een kantonrechter (die formeel optreedt als bijzondere bestuusrechter). Tien minuten voor de zitting wordt uw dossier gelezen en als u geluk heeft mag u vijf minuten uw verhaal doen voor u wordt onderbroken.

Overigens is onze minister hartstikke trots op het huidige regime, zo liet hij onlangs aan de Kamer weten. De minister schrijft in deze brief onder meer: De conclusie van het rapport is dat de doelstelling van het onder
het toepassingsbereik van de Wahv brengen van artikel 30, tweede lid, Wam is
bereikt. Doel van het onderbrengen bij de Wahv was het ontlasten van de
strafrechtketen (de rechtspraak en het Openbaar Ministerie (OM) en het verhogen
van de efficiency voor de handhaving.

In normaal Nederlands staat hier precies wat wij al zeiden. De minister is ontzettend blij dat de staatskas veel voordeliger ('efficiënter') wordt gespekt. De rechtspraak en het OM kunnen nu lekker achterover leunen. Als de rechtzoekende burger eerst zijn best heeft gedaan met een bezwaarschrift bij de officier - vervolgens een standaardbeslissing krijgt - en dan zijn best doet bij de kantonrechter, dan wordt hij na zijn eerste zin ('mevrouw de kantonrechter, de brommer wordt niet geberuikt en staat in mijn schuur') al afgekapt met de vermelding ('goed, dat maakt voor dit type zaken ook niet uit'). Beroep ongegrond.

Terecht stelde de Kamerleden Groothuizen en Jetten (D66) hierover kamervragen aan onze minister. De boete is namelijk hoog. Op zich terecht, want onverzekerd rondrijden kan veel kosten voor de maatschappij met zich mee brengen. Maar stel nu dat een auto of brommer veilig en droog op eigen terrein staat. Een hobbyproject bijvoorbeeld. Wat dan? Dat vroegen Groothuizen en Jetten zich ook af:

Vraag 3
Hoe beoordeelt u de stelling dat veel mensen worden geconfronteerd met
stapelingen van boetes, terwijl de voertuigen waar het om gaat niet meer
op de weg (kunnen) komen?

Wat volgt is een nietszeggend en ontwijkend antwoord van onze minister. De Kamerleden stellen een korte maar krachtigde vraag. Vrij vertaald: is het redelijk dat hardwerkende burgers met een modaal inkomen, met een brommertje in de schuur van zoonlief waar al jaren geen gebruik van maakt, worden geconfronteerd met een boete die gelijk staat aan een weeksalaris?

Na deze algemene en inleidende opmerkingen staat nu het fenomeen 'registercontrole' centraal. Dit is de volledig digitale opsporingsmethode waarmee het OM uw 'schuld' heeft vastgesteld. Wat is een registercontrole precies?

Een registercontrole
Een registercontrole is een controle uitgevoerd door een computersysteem. De RDW heeft een systeem met daarin opgenomen alle Nederlandse kentekens (een kentekenregister). De computer zoekt naar kentekens die niet voldoen aan de verzekeringsplicht. Als het systeem heeft vastgesteld dat een voertuig niet is verzekerd, dan volgt automatisch een boete.

Over dit proces wilde een klant wat meer informatie. Verkeersboete.nl heeft de RDW daarom gevraagd alle documenten te verstrekken over de registercontrole. Dat heeft de RDW gedaan, op één document na: het zogenoemd brondocument. Een cruciaal document om de boete op rechtmatigheid te beoordelen. Ik leg hierna uit wat het brondocument is.

Het brondocument
De RDW heeft een database. De database is – aldus de RDW – zo ingericht dat personen die ‘niet de vereiste verzekering hebben’, automatisch worden beboet. Dit proces is deels te vinden in het brondocument. Het brondocument is dus een automatisch aangemaakt document; een soort uittreksel van wat er in de database van de RDW (het kentekenregister) staat vermeld. Best een belangrijk document dus.

De RDW weigerde het document te verstrekken. Het document moest ‘vervaardigd’ worden, aldus de RDW. Vervaardigen betekent zoveel als het opstellen van een nieuw document. De stellingen van de RDW bleken niet te kloppen. Het brondocument is namelijk geen document dat moet worden opgesteld. De database van de RDW maakt dit document automatisch aan. En daarom dient het brondocument gewoon verstrekt te worden. Dit heeft de hoogste bestuursrechter, de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, in een hoger beroep dat ons kantoor voerde bepaald (ABRvS 13 mei 2015, ECLI:NL:RVS:2015:1518).

Het brondocument vormt de basis van de boete. Naar mijn mening zou het brondocument daarom – samen met de boete – verstuurd moeten worden. Er is een volledige bestuursrechtelijke procedure nodig geweest om het document in te zien. Dit staat op gespannen voet met het verdedigingsbeginsel en de presumptie van onschuld. Maar goed, dit zal de RDW of het Openbaar Ministerie (OM) een worst wezen. Die denken maar aan één ding...

APK
Heeft u boete gehad omdat uw voertuig niet zou beschikken over een geldige Algemene periode keuring (APK)? Dan is dit ook opgespoord via een registercontrole. Precies op dezelfde manier als het vermeend niet afsluiten en in stand houden van de vereiste verzekering. Deze boete is bekend onder feitcode k045b en nemen wij ook kosteloos in behandeling.

Deze blog is geschreven door de juristen van Verkeersboete.nl (N.G.A. Voorbach). Geschreven op 25 juli 2015 en geactualiseerd op 10 en 29 juli 2017.